Macro met Boot en Mujagić | BNR

De sterke positie van ASML in de Nederlandse industriële productie moeten we koesteren, zegt econoom Menno Middeldorp van Rabo Research. Het Veldhovense bedrijf stuwde de industriële productie in augustus dit jaar flink. Hoewel critici waarschuwen dat het ongezond kan zijn dat één bedrijf verantwoordelijk is voor zo’n groot deel van de industriële productie, kijkt Middeldorp daar anders naar. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Edin Mujagić toverde het hoekje Macro om tot een vragenuurtje. Luisteraars Ben, Martin, Christiaan, Herbert én Jan kregen bondig antwoord op hun vragen. Tipje van de sluier: 'Normaal is het zo dat je de rente verhoogt als centrale bank om lenen minder interessant te maken en sparen interessanter te maken. Maar dat zet nu geen zoden aan de dijk, omdat lenen niet zozeer duurder wordt door de renteverhoging van de ECB, maar doordat lange rentes oplopen nu de ECB zo lang heeft gewacht met de renteverhoging! Het mechanisme is stuk, want je spaarrente is reëel gezien negatief en dat maakt sparen nog altijd onaantrekkelijk. Dus het feit dat de inflatie te hoog is, zou ik zien als bewijs voor het feit dat de beleidsrente van de ECB nog altijd te laag staat.' Aldus Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De arbeidsproductiviteit in Nederland is afgelopen jaar met 2,2 procent gestegen. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. ‘Het kan erop wijzen dat Nederlandse bedrijven steeds vooruitstrevender worden’, zegt macro-econoom Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De politieke onrust in Frankrijk maakt het steeds moeilijker om de overheidsfinanciën op orde te krijgen. Tegelijkertijd voorkomt het Franse lidmaatschap van de eurozone dat de financiële markten het land nog harder afstraffen. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Volgens hem zit Frankrijk zowel financieel als economisch klem. ‘Als je eenmaal een groot tekort en een grote staatsschuld hebt, zijn gigantische ombuigingen nodig om überhaupt de juiste richting uit te gaan.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De financiële markten juichen te vroeg na de publicatie van de Amerikaanse arbeidsmarktcijfers. Dat stelt econoom Edin Mujagić. Het aantal banen neemt minder hard toe dan voorheen, maar dat betekent niet dat de economie afkoelt. 'Daarom is de conclusie dat de renteverhogingen niet meer hoeven wat mij betreft een brug te ver.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

'Dit is geen dekking, maar boekhoudkundig zwendel', zo omschreef hoogleraar economie en overheidsfinanciën Bas Jacos van de Vrije Universiteit Amsterdam de nieuwe box 3-plannen van het kabinet. Macro-econoom Arnoud Boot is niet veel beter gehumeurd als het gaat om dit fiscale plan. 'De hele saga rondom box 3 is het tegenovergestelde van wat je van een overheid verwacht.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het optreden van ECB-president Christine Lagarde in het Europees Parlement afgelopen week viel niet in goede aarde bij macro-econoom Edin Mujagić. ‘Volgens de ECB komt de hoge inflatie door oliesjeiks, vakbonden of bedrijven: het ligt nooit aan de centrale bankiers zelf.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Franse tienjarige rente nadert de 4,9 procent en ligt daarmee boven de Italiaanse, die op 4,5 procent staat. Frankrijk is het schoolvoorbeeld van hoe je met jarenlang onverantwoord beleid in een neerwaartse spiraal terechtkomt, stelt macro-econoom Edin Mujagić. Inmiddels is zijn eigen beleggingsportefeuille ook de klos. ‘Ik ben een groot fan van L'Oréal, maar heb toch een flink stuk moeten verkopen, en dat komt niet doordat ik geen vertrouwen heb in het merk.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nvidia gaat voor een recordbedrag aan eigen aandelen inkopen: 150 miljard dollar bovenop de 85 miljard dollar die het bedrijf al gepland had. Nvidia maakt zoveel winst dat dit inkoopprogramma volgens macro-econoom Arnoud Boot best gerechtvaardigd is. Toch maakt hij zich zorgen dat Nvidia met deze ingreep een precedent schept voor zichzelf. Dat is gevaarlijk, vindt de econoom. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De tienjaarsrentes op Amerikaanse en Europese staatsobligaties zijn de afgelopen jaren flink opgelopen. Toch liggen deze historisch gezien aan de lage kant. Dat zegt econoom Edin Mujagić. ‘We zijn gewend geraakt om de rente te vergelijken met wat we in het vorige decennium hebben gezien, maar dat decennium is niet representatief.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) moet meer mogelijkheden krijgen om in te grijpen in markten waar de concurrentie niet goed werkt, ook als bedrijven de wet niet overtreden. Dat stelt econoom Arnoud Boot. Het kabinet wil de toezichthouder daarvoor een nieuwe marktbevoegdheid geven. Volgens Boot kan die voorkomen dat bedrijven een markt stilzwijgend afschermen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De rente op staatsleningen loopt op en de renteverschillen tussen landen worden groter. De OESO waarschuwt dat dit komt door zorgen over de houdbaarheid van staatsschulden, en roept landen op daar meer aan te doen. Opvallend, vindt macro-econoom Edin Mujagić, want dezelfde OESO adviseerde overheden na de pandemie juist om volop te blijven lenen. 'Je hebt wel bijgedragen aan het creëren van dit probleem.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het consumentenvertrouwen is opnieuw verbeterd in september. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Nederlanders oordelen iets slechter over de economie, maar de koopbereidheid is daarentegen wel gestegen. Dat is niet gek, zegt macro-econoom Edin Mujagic. Zolang er genoeg geld is om uit te geven zullen consumenten dit blijven te doen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijna iedereen in de samenleving is het erover eens: een Nationale Investeringsinstelling (NII), als pot gevuld met 3 miljard voor nuttige doelen, is een goed idee. Zelfs tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen is er nauwelijks over gediscussieerd. Maar geld moet wel goed worden besteed. Traditioneel disciplineert het Centraal Planbureau juist de keuzes die we maken met dit soort potten. Maar macro-econoom Arnoud Boot ziet dat het CPB die kans laat liggen in zijn nieuwe rapport over het NII, getiteld De Nationale Investeringsinstelling: Doelen en Keuzes. 'Dit gaat over de besteding van miljarden. Ik roep het CPB op: corrigeer dit, bouw een commitment-argument in, want dit wordt cruciaal als het gaat om de vraag hoe je dit geld goed uitgeeft.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bedrijven die AI gebruiken, maken meer winst dan bedrijven die dat niet doen. Dat blijkt uit onderzoek van grote vermogensbeheerders onder Amerikaanse bedrijven, meldt het FD. Voor macro-econoom Edin Mujagić is het een teken dat AI echt doorbreekt, behalve in Europa. 'We lopen niet alleen achter de VS aan, maar inmiddels ook achter China en zelfs achter opkomende markten.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse politiek moet zich veel meer richten op de weerbaarheid van Nederland. Dat stelt econoom Arnoud Boot na de Algemene Politieke Beschouwingen. Volgens hem ging het afgelopen week te veel over het verdelen van geld en te weinig over de vraag hoe Nederland zich kan wapenen tegen economische en geopolitieke onzekerheid. ‘We moeten naar een groter thema en het grotere thema is die weerbaarheid.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank – de Federal Reserve – heeft gisteravond bekendgemaakt de rente te verhogen. Onder leiding van hun nieuwe voorzitter Kevin Warsh ziet macro-econoom Edin Mujagić dat de FED een duidelijke focus heeft op het beteugelen van de Amerikaanse inflatie. Hij verwacht dan ook niet dat Warsh het bij ‘één renteverhoging zal houden’. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is veelzeggend dat de miljoenennota dit jaar de thematische titel 'Welvaart opnieuw verdienen' heeft gekregen, zegt macro-econoom Edin Mujagic. 'Dat impliceert dat er welvaart is ingeleverd, daar maak ik me zorgen over.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland praat zichzelf volgens econoom Arnoud Boot onnodig de put in. Aan de vooravond van de troonrede hoopt hij daarom vooral op een optimistische boodschap. De Nederlandse economie staat er volgens Boot namelijk uitzonderlijk goed voor, zeker in vergelijking met andere Europese landen. Het probleem zit volgens hem niet in de mogelijkheden om problemen aan te pakken, maar in de politiek. ‘We hebben een ongekende welvaart.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Kevin Warsh zal naar verwachting het komende rentebesluit van de Amerikaanse centrale bank gebruiken om te laten zien waar hij staat. Volgens Menno Middeldorp van Rabo Research moet Fed-voorzitter Kevin Warsh woensdag de rente verhogen. ‘Anders heeft de Fed wel een geloofwaardigheidsprobleem’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De verwachte toename van de arbeidsproductiviteit in Nederland komt niet omdat iedereen harder is gaan werken. Juist de sectoren met een lagere arbeidsproductiviteit worden afgeschaald, stelt macro-econoom Arnoud Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse industrie groeide in juli met 9 procent ten opzichte van het jaar ervoor. Dat is en sich goed nieuws, maar daardoor neemt de urgentie af voor het doorvoeren van belangrijke hervormingen. Daarvoor waarschuwt Bert Colijn, hoofdeconoom van ING Nederland. 'Het is moeilijk voor te stellen dat we over 10 jaar nog steeds een high tech-economie hebben als het fundament niet goed is.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank (ECB) verhoogt vermoedelijk morgen de beleidsrente van 2,25 naar 2,5 procent. Volgens hoofdeconoom Bert Colijn van ING Nederland zal die stap de economie nauwelijks raken. Pas vanaf een hogere rentestand remt de ECB de economische groei echt af. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet heeft last van tunnelvisie als het gaat om de box 3-heffing. Dat zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Het kabinet is verzeild geraakt in navelstaarderij.’ Hij voegt eraan toe dat het wel goed nieuws is dat Den Haag nu besloten heeft om de focus te leggen op de vermogenswinstbelasting in plaats van vermogensaanwasbelasting. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jongere generaties zijn op dezelfde leeftijd meestal rijker dan de generatie voor hen. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS naar de financiële welvaart per generatie. ‘Onze economie groeit. Er is dus meer te verdelen en inkomens liggen hoger’, zegt Menno Middeldorp van Rabo Research. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als het aan BNR's huiseconoom Han de Jong ligt wordt het een koude winter. Dat heeft alles te maken met de ontwikkeling van de gasprijs. Ongeveer een jaar geleden was de gemiddelde Europese gasprijs in Europa 30 euro per megawattuur. Inmiddels is die gestegen tot boven de 70 euro per megawattuur. ‘De Europese gasprijs is nu acht keer hoger dan de Amerikaanse', zegt De Jong. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Consumentenuitgaven in de Verenigde Staten houden zich staande ondanks de hoge inflatie. Dat blijkt uit ‘The Beige Book’, een rapport van de Amerikaanse Centrale bank. Dat huishoudens in de VS hun geld blijven uitgeven is goed nieuws voor de economie en dus ‘kunnen ze in Amerika een beetje dansen’, concludeert econoom Edin Mujagić. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie kwam volgens de snelle ramingen van het CBS uit op 3,3 procent, dat is iets hoger dan een maand eerder. In heel de eurozone liep de inflatie op. Macro-econoom Edin Mujagić wil niet iedere maand stilstaan bij het inflatiecijfer maar ziet nu toch iets belangrijks: de Nederlandse inflatie ligt nu al jaren tussen de 3 en 4 procent. ‘Dat is bijna twee keer zoveel als we gewend waren. Het is structureel geworden.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het huidige politieke landschap is gericht op het behoud van kiezers en de korte termijn en heeft geen oog voor het grote plaatje. Dat stelt macro-econoom Arnoud Boot. Als voorbeeld daarvan noemt hij het feit dat het kabinet rijkelijk laat over de brug kwam met de begrotingsplannen. ‘Het is eigenlijk triest waar we nu staan, we zijn afgedreven van wat de bedoeling was.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen vrijdag sprak Kevin Warsh, precies honderd dagen Fed-voorzitter, het gehoor in Jackson Hole toe. Vooraf waren er zorgen over zijn onafhankelijkheid: het Witte Huis en zelfs het Amerikaanse ministerie van Financiën hadden de druk opgevoerd om de rente te verlagen. 'Donald Trump zal niet blij zijn geweest met deze toespraak', stelt macro-econoom Edin Mujagić. Volgens hem is de boodschap onmiskenbaar: inflatie omlaag krijgen heeft absolute topprioriteit. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse bedrijfswinsten lopen de afgelopen jaren flink op, maar werknemers profiteren daar vaak niet van. Daarover schrijft de Financial Times. Een bizarre situatie, stelt macro-econoom Arnoud Boot. "Het valt als overheid bijna niet uit te leggen." See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er vinden verschuivingen plaats als het gaat om de economische gezondheid van Europese landen. Waar Italië eerst het slechts presterende jongetje van de klas was, is dat nu Frankrijk. Ondertussen lost Griekenland vroegtijdig 13 miljard af en overweegt IJsland bij de EU te komen. Het land twijfelt omdat het dan ook de Euro zal moeten invoeren. En de munt heeft beslist geen best imago meer: 'Als ik de ECB was, zou ik me daar wel zorgen om gaan maken', aldus Macro-econoom Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldeconomie is sterk, veerkrachtig en kan veel aan. Dat is de conclusie van macro-econoom Edin Mujagic na het zien van de Wereldhandelsmonitor van het Centraal Planbureau (CPB). ‘Dat is de hartslag van de wereldeconomie en het zit goed met die hartslag.’ Maar waar over de breedte een groei te zien is, laat de economie van de eurozone een ander beeld zien. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je wil gaan beleggen, doe dat dan niet van de ene op de andere dag, maar denk er goed over na en doe het gespreid. Dat stelt macro-econoom Arnoud Boot in een reactie op de oproep van verschillende partijen dat het voor iedereen een goed idee is om te gaan beleggen. ‘Beleggen is geen slecht idee, maar alles wat plotseling leidt tot actie, is meestal verkeerd’, aldus Boot. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op Europees niveau wordt momenteel gekeken hoe regeldruk verlaagd kan worden. Volgens Edin Mujagic is dit nodig om de Europese economie concurrerend te houden. Een nieuw rapport van de Duitse centrale bank geeft inzicht in hoe Duitse bedrijven hiernaar kijken. ‘Wat Duitse bedrijven betreft kan het niet snel genoeg gaan’, aldus Mujagic. See omnystudio.com/listener for privacy information.

België kampt met een van de grootste begrotingstekorten van de eurozone en de schuld is inmiddels opgelopen tot ruim 100 procent van het bbp. Toch ziet macro-econoom Arnoud Boot de economische toekomst van onze zuiderburen rooskleurig in. ‘De situatie in België is misschien wel een stuk positiever dan veel mensen denken.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft onverwacht aangekondigd langlopende staatsobligaties te gaan terugkopen om de rentes omlaag te krijgen. Daardoor is de economische conferentie van Jackson Hole volgende week volgens macro-econoom Edin Mujagić extra spannend geworden. 'Het is interessant om te zien of Fed-voorzitter Kevin Warsh over deze actie van het ministerie van Financiën iets gaat zeggen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

De arbeidsproductiviteit moet omhoog als we onze toekomstige welvaart willen behouden. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić naar aanleiding van onderzoek van het FD, waaruit blijkt dat de tien grootste gebruikers van de innovatiebox vrijwel het gehele budget opslokken. ‘Stop daar gewoon mee en maak er een simpel systeem van.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al enkele jaren stijgt de consumptie in Nederland sterker dan de koopkracht. Dat hóeft geen probleem te zijn, maar er is een categorie die tussen wal en schip valt, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Mijn advies is: investeer nou in de weerbaarheid van die mensen, maak ze weerbaar tegen toekomstige energiekosten.’ ‘Economisch gaat het goed met Nederland, en de armoede gaat wéér omlaag. De koopkracht is gestegen en die stijging is redelijk verdeeld over de inkomenscategorieën. Vooral mensen die de laatste jaren hebben geprofiteerd van stijgende huizenprijzen kunnen naar hartenlust consumeren, met hun huis als onderpand. Daarom is een belangrijk advies van het Centraal Planbureau: áls je al gaat compenseren, doe het aan groepen die het echt nodig hebben.’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie groeit volgens de Macro-Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau (CPB) in 2027 met 1,4 procent. Dat is een chapeau waard, vindt macro-econoom Edin Mujagic. 'De groei is niet omlaag aangepast vergeleken met de vorige raming, terwijl er sindsdien wel genoeg dingen in de wereld zijn gebeurd die de economische groei eerder afremmen dan aanjagen. Toch zitten er in de raming wel een aantal andere 'vreemde zaken' die hem zijn opgevallen.' See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is een fietsland en dat draagt bij aan een gezonde bevolking. ‘Een van de sterke punten van de Nederlandse economie’, stelt macro-econoom Arnoud Boot. Daarom vindt hij het zorgelijk dat steeds meer Nederlanders kiezen voor de elektrische fiets in plaats van een fiets zonder trapondersteuning. In allerlei gezondheidsrapporten van de afgelopen jaren lees je terug dat fietsen een vorm van preventie is: het houdt mensen gezond. Nederland heeft dankzij zijn fietstraditie ook een voorsprong op andere landen. Maar je ziet dat de normale fiets steeds meer wordt verdrongen door de elektrische variant. Boot stelt dat hotelketens en de overheid de handen ineen moeten slaan om de volksgezondheid, economische groei en brede welvaart veilig te stellen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse inflatie daalde naar 3,4 procent, waar die in mei nog ruim boven de 4 procent lag. Op de financiële markten nestelde zich meteen het beeld dat de Fed dit jaar de rente niet meer hoeft te verhogen — vóór deze cijfers werd daar nog wel rekening mee gehouden. Macro-econoom Edin Mujagić vindt dat een veel te grote conclusie op basis van een daling van 0,1 procentpunt. Welke inflatiemaatstaf je ook pakt, de inflatie is al ruim vijf jaar veel te hoog. En de rekenregels van de Fed zelf wijzen op een rente die fors hoger zou moeten liggen dan de huidige. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse inflatie kwam in juli volgens het CBS uit op 3,2 procent — hoog, en hoger dan een maand eerder. Wie de hele periode sinds 2021 bij elkaar optelt, komt zelfs uit op ruim 30 procent inflatie, terwijl de lonen in dezelfde periode gemiddeld met 28,1 procent stegen. Volgens macro-econoom Edin Mujagić verklaart dat waarom steeds meer Nederlanders moeite hebben om rond te komen. Ook rekent hij af met een hardnekkig misverstand: de oorlog in Oekraïne, de oorlog in Iran of de droogte — het zijn volgens hem allemaal smoesjes. Inflatie komt altijd uit twee hoeken: de overheid en de centrale bank. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oplopende kapitaalmarktrentes in Japan en de Verenigde Staten moeten niet slechts voor kennis worden aangenomen. Volgens macro-econoom Han de Jong vormen ze een waarschuwing voor overheden die hun begrotingen niet op orde brengen, terwijl beleggers steeds kritischer kijken naar schulden, inflatie en de geloofwaardigheid van centrale banken. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie de afgelopen jaren de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek bezocht, las vooral sombere berichten: dalend vertrouwen, stijgende faillissementen. Dat beeld is gekanteld. Nederlandse huishoudens gaven in juni 1,7 procent meer uit dan een jaar eerder, de industriële productie steeg met 4,6 procent en consumenten zijn optimistischer over hun eigen financiële positie. Toch ziet macro-econoom Edin Mujagić donkere wolken: juist die mooie cijfers kunnen ervoor zorgen dat de echte problemen van de Nederlandse economie blijven liggen. En intussen hoort hij steeds meer mensen die hun spaargeld het land uit verplaatsen. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet schaart zich achter Klaas Knot als mogelijke opvolger van Christine Lagarde bij de Europese Centrale Bank. Volgens macro-econoom Arnoud Boot is Knot inhoudelijk geschikt, maar draait de benoeming minder om monetaire kennis dan om Europees machtsspel. ‘Het is een uitruil, wat hebben wij Frankrijk en Duitsland te bieden?’ See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jarenlang was de Duitse economie het zorgenkind van Europa: zo'n zeven jaar op rij stagneerde de groei en kwam de industrie niet van haar plek. Maar de fabrieksorders stegen in juni ruim 3 procent en ook de groei in het tweede kwartaal viel mee. Die opleving heeft wel een prijs. De regering-Merz jaagt de groei aan met fors hogere uitgaven aan defensie en infrastructuur, waardoor het Duitse begrotingstekort dit jaar boven de Europese norm van 3 procent uitkomt. Volgens BNR-huiseconoom Han de Jong roept dat een ongemakkelijke vraag op: wat zijn de Europese begrotingsregels nog waard als straks ook de grootste economie van de eurozone ze schendt? See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldhandel zou een grote knauw krijgen van de oorlog in Iran, maar dat blijkt best wel mee te vallen. Huiseconoom Han de Jong buigt zich over de cijfers van de CPB Wereldhandelsmonitor. See omnystudio.com/listener for privacy information.

De roep om grotere Europese banken klinkt steeds luider. Unicredit aast al geruime tijd op Commerzbank en ook ING-topman Steven van Rijswijk ziet ruimte voor verdere groei in Europa. Die ontwikkeling baart macro-econoom Arnoud Boot zorgen. Niet omdat ING verkeerd bezig is, maar omdat achter de discussie over schaalvergroting een oude gedachte schuilgaat: groter is beter. Juist die gedachte leidde vóór de financiële crisis tot enorme risico's. See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens macro-econoom Edin Mujagić is niet 16 procent van de EU-inwoners arm, maar liefst 24 procent – bijna een kwart. De Europese Unie heeft recent een anti-armoedestrategie opgesteld. Volgens Mujagić kan de EU armoede in de lidstaten op twee manieren bestrijden. See omnystudio.com/listener for privacy information.